Hook
Tối 15/8, một tin tức làm tôi chú ý: Đoàn Vĩnh Bình, nhà đầu tư kỳ cựu, đã thực hiện hai giao dịch liên quan đến cổ phiếu SpaceX (SPCX) trong vòng 20 ngày, lãi giấy hơn 5,4 triệu USD. Cụ thể: ngày 24/7, ông bán 1.000 quyền chọn bán (put) SPCX, strike $115, đáo hạn tháng 12/2026, thu premium ~$2,326 triệu. Ngày 5/8, ông mua 100.000 cổ phiếu SPCX giá ~$108,68. Với giá đóng cửa hiện tại $140, vị thế cổ phiếu lãi ~$3,132 triệu. Tổng lãi giấy ~$5,458 triệu. Nhưng hợp đồng put chưa đáo hạn. Nếu SPCX giảm dưới $115, ông vẫn phải nhận cổ phiếu với giá đó. Cổ phiếu này từng vọt lên $200 rồi rơi về $105, mới hồi phục lên $140.
Tôi nhìn vào giao dịch này và thấy một câu chuyện quen thuộc: chiến lược “bán put để thu phí” kết hợp mua cổ phiếu – một kiểu “cash-secured put” trên thị trường truyền thống. Nhưng đằng sau con số là bài học về tâm lý, rủi ro và sự khác biệt giữa thị trường chứng khoán và crypto.
Context
SpaceX (SPCX) niêm yết tháng 6, giá dao động mạnh. Sau đợt tăng lên $200, nó điều chỉnh về $105 khi nhà đầu tư lo ngại về định giá. Đầu tháng 8, lượng cổ phiếu khóa đầu tiên được mở khóa, nhưng áp lực bán thấp hơn kỳ vọng, cộng với tâm lý thị trường cải thiện, đẩy giá lên $140. Đây là một biến động điển hình của cổ phiếu tăng trưởng cao.
Đoàn Vĩnh Bình không phải người mới. Ông từng nhiều lần giao dịch options và cổ phiếu lớn. Lần này, ông kết hợp bán put (thu phí) và mua cổ phiếu ở giá thấp. Nếu giá tiếp tục tăng, ông lãi kép. Nếu giá giảm, ông sẽ nhận thêm cổ phiếu với giá $115, nhưng đã có sẵn 100.000 cổ phiếu giá $108,68, tức là chi phí trung bình thấp hơn. Đây là chiến lược “high-probability trade” – xác suất thắng cao, nhưng rủi ro vẫn tồn tại nếu thị trường đảo chiều.
Core
Phân tích kỹ thuật của giao dịch
Bán put: Ông bán 1.000 put, mỗi put quyền mua 100 cổ phiếu, tổng khối lượng 100.000 cổ phiếu. Premium $23,26/cổ phiếu, tương đương thu $2,326 triệu. Đây là số tiền ông nhận ngay, nhưng đồng nghĩa với việc nếu giá xuống dưới $115, ông phải mua cổ phiếu với giá $115 (dù thị trường chỉ còn $100). Tuy nhiên, vì ông đã mua trước 100.000 cổ phiếu giá $108,68, nếu quyền chọn bị thực thi, ông sẽ nhận thêm 100.000 cổ phiếu, tổng cộng 200.000 cổ phiếu với giá vốn trung bình ($108,68100k + $115100k)/200k = $111,84. So với giá hiện tại $140, vẫn lãi ~$28/cổ phiếu. Nhưng nếu giá giảm sâu hơn, ví dụ xuống $80, thì khoản lỗ sẽ lớn.
Điểm mấu chốt: Đoàn Vĩnh Bình đang đặt cược rằng giá SPCX sẽ không giảm dưới $115 trước tháng 12/2026. Ông cũng đặt cược rằng việc mua cổ phiếu ở $108,68 là giá hời. Từ góc nhìn của tôi, đây là một chiến lược tương tự như “covered call” trong crypto, nhưng ở đây ông dùng put để tạo thu nhập và mua cổ phiếu để tận dụng đà tăng.
So sánh với thị trường crypto
Trong crypto, options cũng tồn tại (Deribit, OKX, Binance), nhưng ít thanh khoản hơn. Chiến lược bán put có thể áp dụng với các altcoin ít biến động, nhưng rủi ro cao hơn vì biến động giá thường cực đại. Tôi từng bảo với các bạn, thị trường luôn có những cú twist. Giao dịch options không phải trò chơi dành cho tay mơ.
Ví dụ, trong DeFi, bạn có thể cung cấp thanh khoản trên Uniswap V3 và thu phí, tương tự như thu premium từ put. Nhưng liquidity pool có rủi ro impermanent loss. Ở đây, Đoàn Vĩnh Bình quản lý rủi ro bằng cách mua cổ phiếu trước, tạo ra một “floor” cho vị thế.
Tâm lý thị trường
Tôi nhìn vào timeline: ông bán put ngày 24/7, khi giá SPCX đang quanh $105-110? Thực tế, sau khi rớt từ $200, giá đã ổn định. Ngày 5/8, ông mua thêm khi giá $108,68 – tức là ông tin rằng đáy đã qua. Đây là hành động của người đọc được tâm lý đám đông: khi FUD đạt đỉnh, ông vào. Nhưng tôi cũng thấy một điểm yếu: nếu giá tiếp tục giảm do một tin xấu bất ngờ (ví dụ: SpaceX thất bại phóng tên lửa), ông sẽ gặp khó khăn.
Quản lý rủi ro chủ động
Tôi đã từng mất 150.000 USD trong sự cố LUNA. Bài học của tôi: stop-loss và đa dạng hóa. Ở đây, Đoàn Vĩnh Bình không đặt stop-loss (ít nhất thông tin chưa công bố). Nhưng ông có thể hedge bằng cách mua put bảo vệ? Không thấy. Tuy nhiên, với khối tài sản lớn, ông có thể chấp nhận rủi ro. Với trader nhỏ, đừng copy.
Contrarian
Góc nhìn phản trực giác: Nhiều người nghĩ rằng “bán put là mất tiền vô hạn”. Nhưng thực tế, nếu bạn có vốn và tin tưởng vào tài sản, chiến lược này có thể tạo lợi thế. Tuy nhiên, tôi cho rằng đây không phải là “high-probability” như nhiều người nghĩ. Xác suất thành công dựa trên giả định giá không giảm sâu. Nhưng thị trường vốn dĩ phi lý. Nếu SpaceX bị định giá quá cao, một đợt điều chỉnh có thể đưa giá về $80. Khi đó, ông sẽ lỗ khoảng $6,3 triệu (200k * $31,84). Nhưng hiện tại, ông lãi giấy, nên dư địa an toàn.
Một điểm contrarian khác: Giao dịch này cho thấy sự khác biệt giữa chứng khoán và crypto. Ở crypto, bạn có thể dùng DeFi để tạo ra các chiến lược tương tự với lợi suất cao hơn, nhưng rủi ro smart contract. Vậy tại sao không chơi crypto? Vì tính thanh khoản và sự chấp nhận của tổ chức. Nhưng tôi tin rằng, khi các quỹ đầu tư như Đoàn Vĩnh Bình bắt đầu dùng options, đó là tín hiệu cho thấy thị trường đang trưởng thành.
Takeaway
Tôi kết thúc bằng một câu hỏi: Nếu bạn có $5 triệu, bạn có dám làm như Đoàn Vĩnh Bình không? Câu trả lời phụ thuộc vào khả năng đọc thị trường và quản lý rủi ro. Nhưng tôi đã học được rằng, trong những lúc đẹp nhất, rủi ro thường ẩn mình.
Đối với trader crypto, hãy nhìn vào chiến lược này như một bài học về sử dụng đòn bẩy và phòng ngừa. Đừng chỉ nhìn vào lợi nhuận giấy. Hãy nhìn vào khung thời gian và xác suất. Và nhớ: thị trường luôn có những cú twist, như tôi từng bảo.
