Bạn có bao giờ tự hỏi, khi một công ty AI Trung Quốc như Baichuan (百川智能) huy động 700 triệu USD trong vòng Series A, điều đó thực sự có ý nghĩa gì đối với dòng thanh khoản vốn đang chảy vào crypto? Không phải là câu chuyện cũ về 'AI sẽ thay thế crypto' hay 'crypto sẽ nuốt chửng AI' – mà là một câu hỏi sâu hơn về bản chất của dòng vốn toàn cầu. Tôi đã thấy điều này xảy ra trước đây: mùa hè DeFi 2020, khi hàng tỷ USD từ các quỹ đầu cơ và tổ chức tài chính tràn vào các pool thanh khoản, tạo ra một đợt bùng nổ chưa từng thấy. Nhưng lần này, nó khác. Bởi vì Baichuan không chỉ là một công ty AI – nó là một mảnh ghép trong bức tranh vĩ mô rộng lớn hơn, nơi mà thanh khoản toàn cầu đang tìm kiếm những điểm đến mới.
Hãy cùng tôi đặt vấn đề vào bối cảnh. Baichuan, do cựu CEO của Sogou, Vương Tiểu Xuyên (王小川) sáng lập, vừa công bố vòng gọi vốn khổng lồ 700 triệu USD, định giá 2,7 tỷ USD. Đây là một trong những vòng gọi vốn lớn nhất trong lĩnh vực AI tại Trung Quốc, chỉ sau Moonshot (月之暗面) và Zhipu AI (智谱AI). Kế hoạch IPO vào năm 2027 cho thấy một lộ trình rõ ràng: xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn, cạnh tranh với GPT-4 và các đối thủ trong nước, sau đó lên sàn chứng khoán. Nhưng với tư cách là một Macro Watcher, tôi nhìn thấy một câu chuyện khác: 700 triệu USD này đến từ đâu? Từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, từ các tập đoàn công nghệ như Alibaba và Tencent – những nguồn vốn trước đây từng rót vào crypto. Khi thanh khoản bắt đầu dịch chuyển, chúng ta cần hiểu bản đồ dòng tiền.
DeFi Summer đã qua, nhưng câu hỏi về nguồn gốc thanh khoản vẫn chưa có lời đáp. Trong giai đoạn 2020-2021, dòng vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm và ngân hàng trung ương bơm thanh khoản đã đổ vào DeFi, tạo ra lợi suất hấp dẫn. Nhưng từ năm 2022, lãi suất tăng cao khiến dòng tiền rút khỏi các tài sản rủi ro. Bây giờ, với kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ cắt giảm lãi suất vào cuối năm 2024 và 2025, thanh khoản toàn cầu đang quay trở lại. Tuy nhiên, thay vì đổ vào crypto một cách ồ ạt, nó lại phân bổ sang AI. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên: AI là câu chuyện tăng trưởng mới, với tiềm năng thay đổi năng suất lao động. Crypto vẫn là tài sản đầu cơ, nhưng AI có giá trị sử dụng rõ ràng hơn trong mắt các nhà đầu tư tổ chức.
Dựa trên kinh nghiệm phân tích dòng thanh khoản của tôi, tổng giá trị vốn hóa của thị trường crypto hiện khoảng 2,5 nghìn tỷ USD, trong khi vốn hóa của các công ty AI chưa niêm yết (bao gồm OpenAI, Anthropic, Baichuan...) có thể lên tới 200-300 tỷ USD. Một vòng gọi vốn 700 triệu USD tương đương khoảng 0.03% vốn hóa crypto – một con số không đáng kể. Nhưng tác động tâm lý thì lớn. Khi giới truyền thông đưa tin về những kỳ lân AI, các nhà đầu tư bán lẻ có thể cảm thấy crypto đang mất dần sự chú ý. Tuy nhiên, đây là một sai lầm phổ biến. Trong chu kỳ trước, sự trỗi dậy của NFT và GameFi cũng từng được cho là sẽ giết chết DeFi, nhưng cuối cùng chúng chỉ là những lớp khác nhau của cùng một dòng chảy.
Contrarian angle: Thị trường đang lo sợ rằng AI sẽ hút hết thanh khoản khỏi crypto, nhưng sự thật là cả hai đều được hưởng lợi từ cùng một đợt nới lỏng tiền tệ. Khi Fed cắt giảm lãi suất, tiền sẽ chảy vào tất cả các tài sản rủi ro, từ cổ phiếu công nghệ, AI, đến crypto. Vấn đề không phải là ai hút của ai, mà là tốc độ và kênh phân phối. Baichuan IPO năm 2027 sẽ tạo ra một sự kiện thanh khoản lớn: các nhà đầu tư sớm sẽ rút tiền mặt, một phần trong số đó có thể đổ vào crypto như một kênh đầu tư thay thế. Ngược lại, nếu thị trường crypto bùng nổ vào năm 2025 (theo chu kỳ halving Bitcoin), các nhà đầu tư AI cũng có thể chuyển lợi nhuận sang AI để đa dạng hóa.
Một điểm mù khác: Baichuan không phải là công ty blockchain, nhưng sự tồn tại của nó phơi bày một thực tế rằng ranh giới giữa AI và crypto đang mờ nhạt. Các giao thức crypto như Bittensor (TAO) hay Render Network (RNDR) đã chứng minh rằng hạ tầng phi tập trung có thể phục vụ AI. Nhưng Baichuan lại đi theo con đường tập trung, với mô hình kinh doanh truyền thống. Điều này cho thấy các nhà đầu tư vẫn ưa thích sự an toàn của cấu trúc công ty hơn là DAO hay token. Nếu Baichuan thành công, nó có thể thúc đẩy thêm nhiều công ty AI truyền thống ra mắt, làm giảm sức hấp dẫn của các dự án crypto AI – ít nhất là trong ngắn hạn.
DeFi Summer đã qua, nhưng câu hỏi về sự bền vững của thanh khoản vẫn chưa có lời đáp. Trở lại với bức tranh vĩ mô: tôi đã từng chứng kiến sự sụp đổ của Terra Luna vào năm 2022, khi dòng thanh khoản từ Anchor Protocol biến mất chỉ sau một đêm. Bài học là: thanh khoản không phải là vô hạn. 700 triệu USD của Baichuan có thể là một tín hiệu cho thấy các quỹ đầu tư đang chuyển hướng ưu tiên từ crypto sang AI, nhưng cũng có thể là một phần của chu kỳ mở rộng thanh khoản toàn cầu. Cách duy nhất để biết là theo dõi dữ liệu: tổng cung tiền M2 của các nền kinh tế lớn, lãi suất thực, và dòng vốn vào các quỹ ETF.
Vậy đâu là takeaway cho những người đang nắm giữ crypto? Đừng hoảng sợ khi thấy tin AI gọi vốn lớn. Thay vào đó, hãy nhìn vào các chỉ số vĩ mô. Nếu Fed thực sự cắt giảm lãi suất vào cuối năm 2024, cả AI và crypto đều sẽ tăng. Nếu lạm phát vẫn dai dẳng và lãi suất duy trì cao, thì cả hai sẽ cùng giảm. Baichuan IPO năm 2027 chỉ là một điểm mốc xa vời; trong lúc này, chu kỳ halving Bitcoin vào tháng 4/2024 mới là sự kiện quan trọng nhất. Tôi sẽ tập trung vào dòng chảy của stablecoin và khối lượng giao dịch on-chain hơn là các bản tin PR.
DeFi Summer đã qua, nhưng câu hỏi về việc liệu thanh khoản có đủ để nâng cả hai thị trường hay không vẫn chưa có lời đáp. Câu trả lời có thể nằm ở hành vi của các nhà đầu tư tổ chức: họ đang tìm kiếm lợi nhuận, và nếu AI mang lại lợi suất cao hơn crypto, họ sẽ chuyển dịch. Nhưng crypto có một lợi thế mà AI không có: tính thanh khoản tức thời và khả năng giao dịch 24/7. Khi các quỹ đầu tư muốn rút tiền nhanh khỏi AI, họ sẽ bán cổ phiếu trên sàn – nhưng nếu thị trường chứng khoán đóng cửa, crypto luôn sẵn sàng. Đây có thể là lý do tại sao một số quỹ đầu tư mạo hiểm vẫn duy trì tỷ trọng nhất định vào crypto để làm vùng đệm thanh khoản.
Cuối cùng, tôi không thể không nhắc đến yếu tố địa chính trị. Baichuan là công ty Trung Quốc, và việc huy động vốn trong bối cảnh căng thẳng Mỹ-Trung cho thấy dòng tiền vẫn đang tìm cách lách qua các rào cản. Nếu các quỹ phương Tây đầu tư vào Baichuan thông qua các cấu trúc offshore, điều đó có nghĩa là thanh khoản toàn cầu vẫn đang kết nối, bất chấp sự phân mảnh về chính trị. Crypto, với tính chất phi biên giới, sẽ hưởng lợi từ xu hướng này. Nhưng nếu Trung Quốc thắt chặt kiểm soát vốn, dòng tiền vào Baichuan có thể bị ảnh hưởng, và tác động lan tỏa đến cả crypto.
Tôi sẽ kết thúc bằng một câu hỏi: Liệu 700 triệu USD của Baichuan có phải là một giọt nước trong đại dương thanh khoản, hay là tín hiệu cho thấy con tàu đang đổi hướng? Câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn nhìn vào chỉ số M2 của Trung Quốc và Mỹ, chứ không phải vào các dòng tweet trên X. Hãy để dữ liệu dẫn đường, và chu kỳ sẽ tự nói lên tiếng nói của nó.
