BIP-110 tại block 961.632: Khi dữ liệu tín hiệu 2,6% đối đầu với hai câu chuyện đối lập

Tại block 961.421, chỉ 47 trên 1.806 block gần nhất mang cờ versionbit 4, đạt tỷ lệ 2,60%. Điều đáng chú ý: tại block 961.022, chỉ 399 block trước đó, tỷ lệ này là 38 trên 1.407 block, tương đương 2,70%. Một sự sụt giảm 0,1 điểm phần trăm tưởng chừng là nhiễu thống kê, nhưng nó xuất hiện đúng vào thời điểm Michael Saylor và Dathon Ohm - tác giả BIP-110 - đang mô tả hai viễn cảnh trái ngược nhau cho cùng một cột mốc: block 961.632. BIP-110 là một thay đổi quy tắc tạm thời, hay còn gọi là soft fork, giới hạn dung lượng dữ liệu mà một giao dịch Bitcoin có thể mang. Đề xuất này nằm trong Bitcoin Knots, một nhánh phần mềm nhỏ hơn, đối trọng trực tiếp với Bitcoin Core, do Luke Dashjr duy trì. Dathon Ohm, lập trình viên ẩn danh đứng sau BIP-110, tuyên bố rằng quá trình phát tín hiệu bắt buộc sẽ bắt đầu sau 290 block. Các thợ mỏ phải thiết lập versionbit 4 trong block header; block nào không có cờ này sẽ trở thành block không hợp lệ đối với các nút chạy BIP-110. Điểm gây tranh cãi không nằm ở cơ chế kỹ thuật, mà ở cách nó được truyền thông. Ohm khuyến nghị người dùng ngừng chạy Bitcoin Core, lập luận rằng phần mềm này "sẽ trở nên không an toàn khi bắt đầu tín hiệu bắt buộc". Ông cũng mô tả BIP-110 như một giải pháp cho các lỗ hổng nghiêm trọng, một tuyên bố không hề xuất hiện trên trang web chính thức bip110.org. Trang này trình bày BIP-110 như một biện pháp ngăn chặn dữ liệu tùy tiện trong giao dịch, một lập luận xuất phát từ cuộc tranh luận lâu năm về rác chiếm dung lượng block. Sự lệch pha giữa thông điệp chính thức và phát ngôn cá nhân là điểm mù đầu tiên đáng để đặt dấu hỏi. Nhưng dữ liệu thì không bao giờ mơ hồ. Dữ liệu làm chứng: 47 block tín hiệu trên tổng số 1.806 block là 2,60%, trong khi con số 38 trên 1.407 block trước đó là 2,70%. Tám tín hiệu mới xuất hiện trong suốt 392 block; tỷ lệ của kỳ hạn hiện tại, thay vì tăng tốc, lại trượt nhẹ đi xuống. Đây không phải là một đợt tăng tốc, mà là một sự trì trệ có hệ thống. Nhìn vào yêu cầu kích hoạt sớm: 1.109 block tín hiệu là con số cần thiết. Với 217 block còn lại trong kỳ hiện tại, tổng số tối đa có thể đạt được là 263. Nghĩa là ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất, khi toàn bộ số block còn lại đều gắn versionbit 4, tổng tín hiệu vẫn không đạt đến một phần tư ngưỡng yêu cầu. Lịch sử cũng không ủng hộ sự bùng nổ: chưa có khoảng thời gian hai tuần nào kể từ tháng 12 hoàn thành với tỷ lệ trên 1,29%. Ohm đã cảm ơn các thợ mỏ vì "bắt đầu thể hiện sự sẵn sàng". Nhưng 2,60% không phải là một làn sóng; nó là một vũng nước. Trong thiết kế đồng thuận của Bitcoin, một soft fork thay đổi luật chơi cần phần lớn hash rate. Ở đây, 97,4% số block không mang tín hiệu. Nếu các nút BIP-110 chấp nhận một chuỗi chỉ bao gồm 2,6% hash rate, họ sẽ tự đặt mình vào một chuỗi song song ngắn hơn, trong khi chuỗi chính tiếp tục vận hành mà không hề gián đoạn. Luke Dashjr, người duy trì Bitcoin Knots, nói với BeInCrypto rằng kết quả đã an bài: thợ mỏ nào từ chối tín hiệu sẽ mất toàn bộ phần thưởng block. Nhưng tuyên bố này chỉ đúng trong thế giới mà chuỗi BIP-110 là chuỗi được công nhận. Trên thực tế, với 2,6% hash rate, chuỗi đó sẽ liên tục bị quét sạch khi chuỗi chính dài hơn. Chính Ohm cũng dùng khái niệm bị quét sạch để mô tả những block không hợp lệ - một sự trùng hợp ngôn từ đầy mỉa mai. Michael Saylor đọc cùng một cơ chế và đi đến kết luận ngược lại. "Trừ khi các thợ mỏ lớn đảo chiều, Bitcoin tiếp tục hoạt động bình thường trong khi BIP-110 chựng lại hoặc tách ra thành một thứ vô nghĩa", ông viết. Adam Back, CEO Blockstream, cũng lên tiếng khi gọi đây là một ý tưởng không có sự đồng thuận kỹ thuật, đồng thời so sánh với SegWit - một soft fork từng nhận được cả sự đồng thuận kỹ thuật lẫn sự ủng hộ của hệ sinh thái. Trong các cuộc kiểm toán giao thức tôi từng thực hiện, một mô hình kích hoạt chỉ dựa trên tín hiệu của một nhóm thiểu số thợ mỏ thường không bao giờ đạt được trạng thái ổn định. Vấn đề không phải là con số tuyệt đối, mà là sự phân phối. Từ góc nhìn hệ thống, khi tỷ lệ tín hiệu dưới 5%, bạn không có một bản nâng cấp; bạn có hai niềm tin xung đột. Và niềm tin, không giống như mã nguồn, không thể được hòa giải bằng một commit. Điều khiến tôi thực sự quan tâm không phải là BIP-110 sẽ thất bại hay thành công - con số 2,6% đã trả lời câu hỏi đó. Điều đáng chú ý là cách cả hai phe sử dụng dữ liệu để phục vụ các mục tiêu đối lập. Ohm dùng lời cảnh báo về sự mất an toàn của Bitcoin Core để ép người dùng di cư sang một phần mềm khác. Saylor dùng con số tín hiệu thấp để kêu gọi phe đối lập đứng xuống. Tương quan giữa mức độ tín hiệu và độ an toàn của phần mềm không hề tồn tại; đó là một phép gán nhân quả sai lầm. Dữ liệu chỉ ra rằng các thợ mỏ không quan tâm, nhưng không cho biết họ không quan tâm vì lý do gì - kỹ thuật, kinh tế, hay chính trị. Nhưng có một điểm mù lớn hơn. Ngay cả khi BIP-110 thất bại về mặt kỹ thuật, chiến dịch này đã đạt được một mục tiêu chiến lược: làm xói mòn niềm tin vào Bitcoin Core, phần mềm đang vận hành phần lớn các nút mạng. Khi một bộ phận người dùng bắt đầu nghi ngờ công cụ chính thống, sự phân mảnh không cần đến soft fork cũng có thể xảy ra. BIP-110 không được sinh ra từ nhu cầu của đa số người dùng, mà từ một nhóm nhỏ có niềm tin mãnh liệt rằng họ đang cứu lấy giao thức. Đó là một cấu trúc quen thuộc: câu chuyện đi trước, dữ liệu theo sau để hợp thức hóa. Trong một hệ thống phi tập trung, nguy hiểm lớn nhất không đến từ mã nguồn, mà từ cách cộng đồng đọc mã nguồn. Ai kiểm soát câu chuyện, người đó kiểm soát sự đồng thuận. Block 961.632 sẽ đến trong vòng vài ngày. Dữ liệu on-chain cho thấy BIP-110 không có đủ tín hiệu để kích hoạt, và điều đó có thể là một kết thúc lặng lẽ. Nhưng câu hỏi để lại cho cộng đồng không phải là ai thắng, mà là làm thế nào để phân biệt một nâng cấp kỹ thuật chân chính với một chiến dịch có chủ đích? Dữ liệu chỉ đo lường được hành vi, không đo lường được ý đồ. Và trong một hệ thống tiền tệ phi tập trung, ý đồ mới là biến số quyết định.