Khi tôi nhìn vào biểu đồ thị phần thẻ thanh toán tiền điện tử, một con số khiến tôi phải dừng lại: EURe, đồng stablecoin euro từng thống trị với 88% thị phần vào đầu năm 2024, giờ đây chỉ còn vỏn vẹn 2%. Đây không phải là một sự điều chỉnh nhẹ, mà là một cuộc sụp đổ có hệ thống, phơi bày những điểm yếu cốt lõi của toàn bộ ngành.
Để hiểu được điều này, chúng ta cần nhìn vào bối cảnh rộng hơn. Thẻ thanh toán tiền điện tử hoạt động như một cầu nối giữa tài sản trên chuỗi và mạng lưới Visa/Mastercard truyền thống. Người dùng nạp stablecoin vào thẻ, chi tiêu tại các điểm chấp nhận Visa, và phía sau, các nhà phát hành thẻ sẽ thanh toán bằng stablecoin trên các blockchain khác nhau. Vào thời kỳ đỉnh cao, EURe, được phát hành bởi Monerium trên mạng lưới Gnosis, dường như là minh chứng cho sự trỗi dậy của một hệ sinh thái stablecoin phi đô la Mỹ, đặc biệt là trong bối cảnh khung pháp lý MiCA của châu Âu được kỳ vọng sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh.
Nhưng thực tế đã diễn ra hoàn toàn ngược lại. Dữ liệu từ a16z crypto cho thấy, thị trường thẻ thanh toán stablecoin đã chứng kiến một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc. USDC hiện chiếm 58% tổng khối lượng giao dịch, tăng từ 48% một năm trước, trong khi USDT tăng vọt từ 7% lên 26%. Tổng cộng, hai đồng stablecoin đô la Mỹ này chiếm tới 84% thị trường, tạo thành một thế độc quyền gần như tuyệt đối. Sự sụp đổ của EURe không phải là một tai nạn, mà là hệ quả tất yếu của ba yếu tố: thiếu hụt thanh khoản trầm trọng, sự tích hợp kém từ các nhà phát hành thẻ, và sự yếu kém về cơ sở hạ tầng của mạng lưới Gnosis.
Hãy nhìn vào số liệu kỹ thuật để thấy rõ hơn. Vào tháng 7 năm nay, thị trường ghi nhận 7,59 tỷ USD khối lượng giao dịch qua thẻ, với 9 triệu giao dịch, tăng trưởng lần lượt 2,5 lần và 73% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, con số này có thể bị thổi phồng. Dự án lớn nhất, RedotPay, thừa nhận rằng họ không thực hiện thanh toán trên chuỗi một cách xác định, nghĩa là một phần đáng kể dữ liệu có thể chỉ là ghi chép nội bộ, không phải là giao dịch blockchain thực sự. Nếu loại bỏ RedotPay, thị trường thực tế có thể chỉ còn 5,5-6,5 tỷ USD mỗi tháng.
Về mặt cơ sở hạ tầng thanh toán, bức tranh cũng rất thú vị. Optimism dẫn đầu với 29% thị phần, tiếp theo là Solana và Base, mỗi nền tảng chiếm khoảng 19%. Hệ sinh thái OP Stack (Optimism + Base) chiếm gần một nửa thị trường (48%), cho thấy sự thống trị của các giải pháp Layer 2 và mối liên hệ chặt chẽ với hệ sinh thái Coinbase. Ngược lại, Gnosis, nền tảng từng gắn bó mật thiết với EURe, chỉ còn 2%.
Điều này dẫn đến một góc nhìn phản trực giác: lợi thế về tuân thủ pháp lý không đồng nghĩa với lợi thế cạnh tranh trên thị trường. MiCA được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các stablecoin euro, nhưng thực tế lại cho thấy điều ngược lại. Người dùng và nhà phát hành thẻ vẫn ưu tiên thanh khoản và sự tích hợp rộng rãi hơn là sự an toàn về mặt pháp lý. USDC, với sự minh bạch và tuân thủ vượt trội, đã biến 'phần thưởng tuân thủ' thành thị phần thực tế. Trong khi đó, USDT dù có vấn đề về minh bạch nhưng vẫn tăng trưởng nhờ mạng lưới người dùng toàn cầu rộng lớn.
Sự sụp đổ của EURe là một hồi chuông cảnh tỉnh cho toàn bộ ngành. Nó cho thấy rằng, trong thị trường thẻ thanh toán tiền điện tử, tính thanh khoản và sự tích hợp với hệ sinh thái là những hào sâu duy nhất. Một stablecoin, dù có tuân thủ đến đâu, cũng sẽ chết nếu không có người dùng và không có nhà phát hành thẻ chấp nhận. Câu hỏi đặt ra là: liệu chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một kỷ nguyên 'đô la hóa số', nơi mọi giao dịch tiền điện tử đều quy về USD, hay đây chỉ là một giai đoạn nhất thời trước khi các stablecoin phi đô la Mỹ khác, như EURC của Circle, tìm được chỗ đứng?
