Thị trường im lặng nhất là lúc tích lũy đẹp nhất. Nhưng lần này, sự im lặng bị phá vỡ bởi một thương vụ mà ai cũng nghĩ là ‘đắt’ nhưng lại rẻ hơn nhiều so với cái giá của sự chậm chân.
Netflix vừa chi 587 triệu USD để thâu tóm một startup AI chỉ vỏn vẹn 16 người do Ben Affleck sáng lập. Con số đó đủ khiến cả phố Wall phải ngước nhìn. Nhưng thử đặt nó vào bối cảnh: Netflix chi hơn 17 tỷ USD mỗi năm cho nội dung. 587 triệu USD chỉ tương đương 0.3% ngân sách đó. Một cú ‘mua sắm nhỏ’ nhưng mang thông điệp lớn: Đế chế phát trực tuyến không còn chỉ là cuộc chiến nội dung, mà đã chuyển sang cuộc chiến hiệu suất sản xuất.
Chúng ta đang ở chu kỳ mà AI không còn là công cụ để tạo ra thứ gì đó mới lạ, mà là để tối ưu hóa thứ đã có. DeFi Summer năm 2020 dạy tôi: Khi mọi người chạy theo phần thưởng yield, những người thông minh nhất lại xây dựng hạ tầng cho nó. Tương tự, khi Hollywood lo sợ bị AI thay thế, Netflix âm thầm mua lại khả năng tăng tốc hậu kỳ. Họ không mua một mô hình, họ mua một chiếc chìa khóa để mở cánh cửa thời gian.
Cốt lõi của thương vụ này không nằm ở con số 587 triệu USD, mà nằm ở câu chuyện mà nó kể. Câu chuyện về sự chuyển dịch từ 'narrative sáng tạo' sang 'narrative hiệu quả'.
Hãy nhìn vào công nghệ. Một startup 16 người, theo định nghĩa, không thể nào đào tạo một mô hình ngôn ngữ lớn từ đầu. Họ đang tinh chỉnh thứ đã có. Công nghệ của họ, rất có thể, là sự kết hợp giữa một mô hình thị giác-ngôn ngữ nhẹ (7B-70B tham số) với dữ liệu đặc thù của hậu kỳ phim ảnh: hàng nghìn giờ cảnh quay đã được các chuyên gia chỉnh màu, dựng cảnh. Đây là một ‘engineering innovation’ – sự cải tiến kỹ thuật – chứ không phải một đột phá nền tảng.
Tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi đầu tư vào một dự án NFT vì tính thẩm mỹ. Giá trị không nằm ở mã nguồn, mà nằm ở cách mã nguồn đó kết nối với văn hóa. Tương tự, giá trị của InterPositive không nằm ở mô hình AI của họ, mà nằm ở cách nó được nhúng vào quy trình làm phim của Netflix. Đó là một ‘data moat’ – hào dữ liệu. Netflix sở hữu một trong những thư viện phim và series lớn nhất thế giới. Mỗi bộ phim là một bộ dữ liệu huấn luyện hoàn hảo.
Thế nhưng, đây mới là góc nhìn phản trực giác.
Thị trường nhìn vào thương vụ này và thấy ‘Netflix đang mua AI để thay thế con người’. Tôi nhìn vào và thấy một giao thức vừa chuyển từ chế độ công khai sang chế độ nội bộ. Thay vì bán SaaS cho các studio khác và cạnh tranh với Adobe, RunwayML, họ chọn con đường riêng. Điều này cũng giống như việc một Layer 2 quyết định không đi theo con đường shared sequencer mà tự xây dựng sequencer riêng. Nó an toàn hơn, hiệu quả hơn, nhưng cô lập hơn với hệ sinh thái chung.
Bí mật nằm ở khoảng lặng giữa hai cơn sóng hype. Khi tất cả đang hỏi ‘AI có thay thế được đạo diễn không?’, câu hỏi thực sự là ‘Netflix sẽ sử dụng AI này để rút ngắn thời gian sản xuất xuống còn bao nhiêu tháng?’. Nếu một bộ phim thông thường cần 6 tháng hậu kỳ, và AI giúp rút xuống còn 4 tháng, thì Netflix đã có lợi thế cạnh tranh 2 tháng so với Disney+. Trong cuộc đua streaming, 2 tháng là khoảng cách rất lớn.
Câu chuyện đang chuyển từ 'Sáng tạo nghệ thuật' sang 'Sản xuất hiệu quả'. Và đối với những người như tôi, những người đã từng chứng kiến DeFi giết chết các ngân hàng truyền thống bằng hiệu quả, đây là một tín hiệu rõ ràng. Trong 18 tháng tới, Disney+, Apple TV+, và Amazon Prime sẽ phải trả lời câu hỏi này. Nếu họ không mua, họ sẽ phải tự xây. Và cái giá của việc tự xây, luôn luôn, cao hơn cái giá của việc mua.
Takeaway cho những ai đang theo dõi thị trường này: Đừng chỉ nhìn vào công nghệ. Hãy nhìn vào dòng chảy vốn. Khi một gã khổng lồ 300 tỷ USD bỏ ra hơn nửa tỷ USD để mua một đội ngũ 16 người, họ không mua code, họ mua tương lai. Và tương lai đó đang được xây dựng trên nền tảng của hiệu quả, chứ không phải của sự hào nhoáng.
Câu hỏi cuối cùng dành cho bạn: Liệu trong cuộc đua này, ai sẽ là người sở hữu ‘sequencer’ riêng, và ai sẽ chấp nhận làm ‘rollup’ phụ thuộc?
