Tối qua, tôi nhận được một tin nhắn từ một trader quen ở Tokyo: "Metaplanet vừa công bố BitBonds, 4% lãi suất, 120 triệu yên." Đọc xong, tôi cười khẩy. Lại một công ty nữa copy-paste chiến lược của MicroStrategy, nhưng lần này ở Nhật, với quy mô như một deal bán lẻ. 120 triệu yên — tương đương 1.2 triệu USD — đó là số tiền tôi đã kiếm được từ một bot giao dịch Uniswap trong ba tháng năm 2020. Nhưng vấn đề không nằm ở con số. Vấn đề là cách giới truyền thông crypto đang hô hào "BitBonds là bước đột phá" trong khi thực tế nó chẳng khác nào một trái phiếu doanh nghiệp thông thường, được gắn mác bitcoin để câu kéo sự chú ý.
Hãy nhìn vào bối cảnh. Thị trường đang đi ngang. Bitcoin loanh quanh 100.000–120.000 USD, chưa có động lực mới. Các quỹ đầu tư đang tìm kiếm tín hiệu, và bất cứ tin tức nào về "công ty đại chúng mua bitcoin" đều khiến FOMO dâng trào. Nhưng Metaplanet không phải MicroStrategy. MicroStrategy phát hành hàng tỷ USD trái phiếu chuyển đổi, với lãi suất gần 0%, và họ đã mua bitcoin từ năm 2020, khi giá còn 10.000 USD. Metaplanet mua đỉnh, với lãi suất 4% cao hơn lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật gần 4 lần, và quy mô chỉ đủ để mua chưa đến 10 bitcoin. Đây không phải là một sự kiện ảnh hưởng đến thị trường, đó là một chiến dịch PR.
Phân tích kỹ thuật: BitBonds không phải là một giao thức DeFi, không có hợp đồng thông minh, không có thanh khoản on-chain. Nó là trái phiếu doanh nghiệp truyền thống, được niêm yết trên sàn chứng khoán Tokyo, với kỳ hạn và lãi suất cố định. Số tiền thu được sẽ được dùng để mua bitcoin — đó là tất cả. Dựa trên kinh nghiệm audit hợp đồng thông minh của tôi từ năm 2017, tôi có thể khẳng định: không có bất kỳ cải tiến kỹ thuật nào ở đây. BitBonds là một công cụ tài chính, không phải một sản phẩm blockchain. Điều này tương tự như việc một công ty bất động sản phát hành trái phiếu để mua đất: nó chỉ là đòn bẩy, không phải đổi mới.
Nhưng góc nhìn phản trực giác mới là thứ đáng nói. Hầu hết mọi người đều vui mừng vì “làn sóng doanh nghiệp Nhật mua bitcoin”. Họ nghĩ đây là tín hiệu tích cực cho giá. Tôi nhìn thấy một cái bẫy. Nhà đầu tư trái phiếu mua BitBonds với lãi suất 4% sẽ không được chia sẻ lợi nhuận khi bitcoin tăng giá, nhưng sẽ chịu rủi ro mất vốn nếu bitcoin giảm sâu và Metaplanet mất khả năng thanh toán. Đây là một cấu trúc lệch lạc: rủi ro đối xứng, nhưng lợi nhuận bất đối xứng. Người mua trái phiếu thực chất đang cho Metaplanet vay tiền để đánh bạc, và nhận lại một khoản lãi ít ỏi. Trong khi đó, cổ đông của Metaplanet lại có thể hưởng toàn bộ phần thưởng nếu bitcoin tăng — và đó là lý do CEO Simon Gerovich thích mô hình này. Bonds là lưng của con bạc, nhưng chỉ có cổ đông mới là người thắng cuộc.
Vậy chúng ta nên làm gì? Đừng nhìn vào BitBonds như một sản phẩm crypto. Đừng mua nó như một cách để đầu tư vào bitcoin. Nếu bạn muốn bitcoin, hãy mua bitcoin. Còn nếu bạn muốn đầu tư vào Metaplanet, hãy mua cổ phiếu — nhưng hãy nhớ rằng bạn đang cược vào khả năng dự đoán đỉnh đáy của một đội ngũ quản lý vừa mới bắt đầu chơi trò này. Tôi sẽ theo dõi hai tín hiệu: (1) quy mô đợt phát hành tiếp theo có vượt 50 tỷ yên không, và (2) liệu Metaplanet có công bố hợp đồng phái sinh để bảo hiểm rủi ro giá bitcoin không. Nếu không, hãy chuẩn bị cho một bài học về đòn bẩy ở thị trường Nhật.
